بررسی کامل کارت گرافیک AMD Radeon RX 6800

شرکت AMD به تازگی از کارت گرافیک Radeon RX 6800 رونمایی کرده تا بتواند تجربه جدیدی در اختیار گیمرها قرار دهد. این کارت گرافیک در دو مدل RX 6800 و RX 6800 XT و مبتنی بر معماری RDNA 2 معرفی شده و به عنوان یکی از بهترین کارت گرافیک های AMD به صورت سخت افزاری از فناوری Ray Tracing پشتیبانی میکند. RX 6800 بر روی سیلیکونی ساخته شده که علاقه مندان به PC به آن «Big Navi» میگویند. یعنی پاسخ دیرهنگام AMD به کارت های گرافیک High-end انویدیا که به صورت انحصاری در بازار جولان میدهند!

هر چند این کار AMD با تاخیر همراه بوده، اما میتوانیم این حرکت را تا حد زیادی در جلوگیری از انحصار کامل بازار توسط انویدیا ببینیم. انویدیا فناوری Ray Tracing را اولین بار با کارت های گرافیک سری GeForce RTX 20 که مبتنی بر معماری سخت افزاری «Turing» بودند شروع کرد و این اتفاق باعث تعجب و البته تاخیر AMD در استفاده سخت افزاری از این فناوری در معماری RDNA2 شد. در این مرحله AMD کارت گرافیک RX 5700 که با اسم رمز «Navi» معروف شده بود را روانه بازار کرد و با این کار تلاش کرد بازار کارت های گرافیک زیر ۵۰۰ دلار را از دست انویدیا خارج کند.

حقیقتاً تا حدود زیادی هم موفق بود، اما همچنان در بازار High-end از انویدیا عقب است و البته این روند سال های زیادی است که ادامه دارد. شاید استراتژی AMD باشد، شاید توانایی رقابت در بازار High-end را ندارد، اما هر چه هست در بازار کارت های متوسط (اقتصادی) و رده پایین (اداری) بسیار موفق تر از انویدیا بوده و فروش بهتری دارد. AMD مدعی است کارت گرافیک RX 6800 که مبتنی بر معماری RDNA2 است، برای رقابت با دو کارت گرافیک RTX 3080 و RTX 2080 Ti (و حتی RTX 3070) روانه بازار میشود.

جعبه کارت گرافیک AMD Radeon RX 6800

همچنین گفته شده این کارت گرافیک از به صورت کامل از DirectX 12 Ultimate پشتیبانی میکند که در این صورت دارای فناوری Ray Tracing به صورت سخت افزاری خواهد بود. برای سری RTX 30 مبتنی بر «Ampere» که نسل دوم RTX را معرفی کرده، انویدیا دو برابر واحد سایه زنی (Shader units) معرفی کرده بود که عملکرد آن را مشابه کارت های قبلی مبتنی بر معماری سخت افزاری Turing میکند.

حالا به نظر میرسد که تیم مهندسی AMD هم هدفش  رسیدن به همین هدف است. یعنی استفاده از ۶۰ RDNA2 واحد محاسباتی (Compute Units) در کارت گرافیک کارت گرافیک AMD Radeon RX 6800 در کنار ۳۸۴۰ پردازنده جریانی (Stream Processors)ُ‌ که این ارقام حدود ۶۷ درصد بیشتر از چیزی است که پیش از این در کارت گرافیک RX 5700 دیده بودیم. RX 6800 از همان سیلیکون ۷ نانومتری به کار رفته در کارت گرافیک RX 6800 XT استفاده میکند و ویژگی هایی مشابه RX 6900 XT دارد.

در مهندسی جدید، شرکت AMD تعداد ۶۰ عدد از ۸۰ واحد محاسبات فیزیکی را بر روی سیلیکون ویفر (Die) تراشه گرافیکی فعال کرده است. اما جالب است که زیر سیستم حافظه گرافیکی بدون تغییر است و از ۱۶ گیگابایت حافظه گرافیکی مبتنی بر استاندارد JEDEC با رابط ۲۵۶ بیتی بهره گرفته است. این بدین معناست که پهنای باند حافظه گرافیکی RX 6800 بالاتر از RTX 3070 است که باید با ۸ گیگابایت حافظه ۱۴ گیگابیت بر ثانیه کار کند که این رقم باز هم کندتر از مقدار ۱۹ گیگابیت بر ثانیه گذرگاه ۳۲۰ بیتی حافظه گرافیکی GDDR6X است که بر روی کارت گرافیک RTX 3080 نصب شده است.

کارت گرافیک AMD Radeon RX 6800

ساده بگوییم که AMD موفق شده روش هوشمندانه‌ای برای افزایش بهره‌وری و بهبود پهنای باند موثر حافظه گرافیکی پیدا کند و آن هم چیزی است که AMD آن را Infinity Cache مینامند که در مورد جزئیات آن صحبت خواهیم کرد. AMD در مقابل کارت گرافیک RTX 3070، به طرفدارانش و گیمرهایی که میخواهند بازیبازی روز در رزولوشن ۱۴۴۰p و با فعال بودن فناوری Ray Tracing اجرا کنند، کارت گرافیک Radeon RX 6800 را توصیه میکند. AMD حتی مدعی است RX 6800 میتواند در رزولوشن ۴K Ultra HD بسیاری از بازی های روز را با کیفیت High اجرا کند.

جالب است بدانید قیمت RX 6800 حدود ۵۸۰ دلار است، یعنی ۸۰ دلار گران تر از کارت گرافیک RTX 3070 قیمت گذاری شده که احتمالاً به خاطر برآورد AMD از بهتر بودن این کارت است. نحوه بازاریابی AMD نشان میدهد که حداقل از RTX 2080 Ti سریعتر است و این بدین معناست که از RTX 3070 هم کمی بهتر و سریعتر است. افزایش تعداد واحدهای سایه زنی، دو برابر حافظه گرافیکی بیشتر و استفاده از همان فناوری لیتوگرافی ۷ نانومتری در کنار ۲۵۰ وات توان مصرفی، نشان میدهند که AMD با هدف کسب سهم در بازار کارت های گرافیک رده بالا (High-end) این کارت را معرفی کرده است.

تمام مواردی که در این مطلب میخوانید، نشان میدهد که AMD دوباره به سمت جذب بازار کارت های گرافیک رده بالا (High-end) قدم برداشته و تنها هدفش کسب سهم در بازار انحصاری است که مدت‌ها است توسط انویدیا قبضه شده است. جنگ قیمتی و واکنش کاربران و علاقه مندان حرفه ای به دنیای بازی ها میتواند سرنوشت نهایی RX 6800 و رقبایش را مشخص کند.

شماتیک Infinity Cache در معماری جدید RDNA2 شرکت AMD

معماری گرافیکی RDNA2 را بهتر بشناسیم – شاهکار جدید AMD

معماری گرافیکی RDNA2 برای AMD یک موفقیت محسوب میشود. چون علاوه بر اینکه در کارت های گرافیک سری Radeon RX 6000 استفاده، به عنوان قلب تپنده کنسول های نسل بعد هم انتخاب شده است. کنسول هایی که برای اجرای گیمینگ در رزولوشن ۴K Ultra HD طراحی شدند و بر خلاف نسل قبل از فناوری Ray Tracing نیز به صورت سخت افزاری استفاده میکنند. به همین دلیل مهندسی معماری گرافیکی RDNA2 یک طراحی بلند مدت و آینده نگرانه را به ما نشان میدهد.

بیش از ۱۵ ماه پیش، AMD اولین تراشه های ۷ نانومتری خودش را با اسم رمز «Navi» و منطبق بر نسل اول معماری RDNA روانه بازار کرد و در طول این مدت، لیتوگرافی تولید GPU های AMD تغییری نکرده و همان ۷ نانومتری ۱۵ ماه پیش است. با این حال فناوری های جدیدی به آن اضافه کرده که با همان لیتوگرافی قبلی بدست آمده است. در قلب دو کارت گرافیک ۷ نانومتری Radeon RX 6800 XT و RX 6800 یک سیلیکون Navi 21 قرار گرفته که در طول ۱ سال گذشته به Big Navi شهرت یافته است.

سیلیکون بزرگی که مساحت آن ۵۱۹.۸ میلیمتر مربع است و دارای ۲۶ بیلیون ترانزیستور میباشد. از نظر مقایسه، این سیلیکون مشابه سیلیکون ۸ نانومتری GA102 انویدیا است که در فضایی به مساحت ۶۲۸.۴ میلیمتر مربع دارای ۲۸.۳ بیلیون ترانزستور است. ویفری (Die) که سیلیکون مذکور برر وی آن قرار گرفته از یک حافظه GDDR6 با گذرگاه ۲۵۶ بیتی برای ارتباط با کارت گرافیک استفاده میکند و دارای ویژگی های دیگری همچون PCI-Express 4.0 x16 و یک ورودی/خروجی برای پشتیبانی از نمایشگرهای ۴K یا ۸K است.

معماری گرافیکی RDNA2

به دلیل متالوژی جدید و طراحی مجدد اجزا زیر سطحی در سیلیکون، همراه با ویژگی های جدید در کنترل جریان نیرو در سطح مدار، AMD مدعی شده به دو پیشرفت غیر منتظره دست پیدا کرده که به آنها اجازه میدهد به نسبت نسل گذشته از دو برابر تعداد واحدهای محاسبه‌گر (Compute Unit) استفاده کنند، در حالی که از نظر مصرف برق تغییر زیادی به نسبت نسل گذشته ایجاد نشده است. یعنی عملکرد به ازای هر وات مصرفی در معماری گرافیکی RDNA2 بهتر شده و به همین دلیل افزایش بهره‌وری در انرژی را شاهد هستیم.

در حالی که با ۳۰ درصد افزایش کلاک هسته مواجه‌ایم، این شرکت موفق شده میزان انرژی مصرفی هر CU را به نصف کاهش دهد که باز هم میتوانند برای افزایش عملکرد هر CU مورد استفاده قرار بگیرند. واحد محاسبات RDNA2 دقیقاً نقطه ای است که اتفاقات زیادی در آن رخ میدهد. این واحدها در گروه هایی دسته بندی شدند که Dual Compute Units نامیده میشوند و هر کدامشان دستورالعمل و داده‌های کَش (Data caches) را به اشتراک میگذارند.

واحد محاسبات RDNA2 همچون گذشته از ۶۴ واحد پردازنده جریانی در قالب چند بسته مجزا (۱۲۸ واحد در هر Dual CU) استفاده میکند که برای افزایش فرکانس بهینه شدند، دارای دستورالعمل‌های محاسباتی ریاضی جدیدی هستند، از قابلیت بازخورد نمونه در سخت افزارهای جدید برخوردارند، به صورت سخت افزاری از شتاب دهنده Ray استفاده میکنند، یک مولفه ثابت سخت افزاری دارند که توابع مثلثاتی را محاسبه میکند و حتی میتوانند از چهار تقاطع شعاعی مربعی در هر سیکل ساعت استفاده کند.

جهش ۵۰ درصدی بهبود بهره وری در معماری گرافیکی RDNA2

AMD مدعی است عملکرد شتاب دهنده سخت افزاری Ray حداکثر ده برابر سریعتر از چیزی است که بتوانیم از Shaders ها به جای آن استفاده کنیم. در واقع میزان بهبود عملکرد معماری RDNA2 به نسبت معماری RDNA دقیقاْ مشابه عملکرد معماری Zen2 در مقابل معماری Zen است. اگر یادتان باشد، اولین نسل از معماری RDNA حدود ۵۰ درصد کارایی بهتر به ازای هر وات را به نسبت معماری GCN به ارمغان آورد که در موردش مفصل صحبت کردیم.

بعضی از تغییراتی که AMD در معماری RDNA2 ایجاد کرده، قبلاً توسط انویدیا در سری کارت های GeForce RTX نسل Turing تعبیه شدند. مثلاً نرخ سایه زنی متغیر (VRS) و حتی فناوری Ray Tracing که به لطف حضور کنسول های نسل جدید، در کارت های گرافیک سری Radeon RX 6000 شاهد حضور سخت افزاری آنها هستیم. هدف اصلی AMD با RDNA2 بهم ریختن نظم بازار گیمینگ در رزولوشن ۴K Ultra HD است. دقیقاً مشابه کاری که AMD با پردازنده های شاهکار  Ryzen انجام داد.

AMD با سری Radeon 5000 بیش از ۹۰ درصد بازار بازی های ۱۴۴۰p و ۱۰۸۰p را در دست گرفت و تنها برای رزولوشن ۴K Ultra HD محصولی عرضه نکرد. جایی که انویدیا به صورت انحصاری در آن حضور دارد و کارت اهی گرافیک گران قیمت خودش را به مشتری میفروشد. اما RDNA2 آمده که این روند را تغییر دهد و با دیدی بلند مدت به بازار کارت های رده بالا برای کسب سهم وارد میدان شده است. به همین دلیل است که AMD حتی Render Backends های (واقعاً جایگزین فارسی درستی پیدا نکردم برای این جمله) GPU را از نو طراحی کرده  که موجب بهبود نرخ Variable Rate Shading در هر دو نسل شده است.

مشخصات زمانبندی معماری گرافیکی RDNA2

AMD با افزودن ۱۲۸ واحد ROP، تعداد این واحدها را دو برابر کرده و حالا هر دو کارت RX 6800 XT و RX 6900 XT دارای ۱۲۸ واحد ROP هستند، در حالی که RX 6800 تنها ۹۶ واحد ROP دارد. به طور کلی؛ سیلیکون Navi 21 همه اجزای Navi 10 را درون خودش دارد. در بالاترین سطح، ما کنترلر حافظه GDDR6 با رابط ۲۵۶ بیتی، گذرگاه PCI-Express 4.0 x16 و همچنین موتور چند رسانه ای و موتور نمایشگر، که به نسبت RDNA بروز شدند را بر عهده داریم. از طرفی یک بریدگی درون تراشه ۱۲۸ مگابایتی در حالت Infinity Cache وجود دارد که در ادامه جزئیات آن را بررسی میکنیم.

این حافظه نهان (منظور همان حالت Infinity Cache) یک میدان حافظه سریع برای L2 caches های ۴ مگابایتی GPU و پردازش دستورات گرافیکی است که حجم دستورات پردازشی را بین چهار موتور سایه زنی (Shader Engines) تقسیم میکند. هر موتور سایه زنی هم دارای ۱۰ بسته RDNA2 Dual Compute (یا ۲۰ واحد CUs) در کنار Render Backends های بروز شده و یک عدد حافظه کش سطح اول است.

این سیلیکون در سراسر ۸۰ واحد محاسبه گر منطقی (CUs) خودش دارای ۵۱۲۰ واحد پردازنده جرانی، ۸۰ شتاب دهنده Ray (یک عدد در هر CU)، تعداد ۳۲۰ واحد TMUs و ۱۲۸ واحد ROPs است. به لطف تغییراتی که روی سیلیکون RX 6800 XT انجام شده، این کارت گرافیک میتواند از ۷۲ واحد CUs از ۸۰ واحد موجود را استفاده کند (یعنی فقط یک عدد Dual CU غیر فعال در هر موتور سایه زنی) که نتیجه آن ۴۶۰۸ عدد پردازنده جریانی، ۲۸۸ واحد TMUs و ۱۲۸ عدد ROPs بدون تغییر است.

ویژگی Infinity Cache در معماری RDNA2 شرکت AMD

کارت گرافیک RX 6800 کاهش بیشتر داشته و رقم واحد محاسبه گر منطقی (CUs) آن به ۶۰ عدد میرسد، ولی هنوز نمیدانیم تعداد موتورهای سایه زنی کامل است یا اینکه ۱۰ واحد Dual CUs به صورت تصادفی غیر فعال شدند. با این حساب، کارت گرافیک RX 6800 دارای ۳۸۴۰ پردازنده جریانی، ۲۴۰ واحد TMUs، تعداد ۶۰ عدد شتاب دهنده سخت افزاری Ray و ۹۶ واحد ROPs است. در مقابل، کارت گرافیک غول پیکر RX 6900 XT که در دسامبر ۲۰۲۰ عرضه میشود (اول دی ماه ۱۳۹۹ شمسی)  از تمام ۸۰ واحد محاسبه گر منطقی (CUs) استفاده میکند.

ویژگی AMD Infinity Cache، رقیبی برای ویژگی NVIDIA G6X 

علی رغم اهداف بلند پروازنه AMD در طراحی این کارت و افزایش حافظه ویدئویی از ۸ به ۱۶ گیگابایت بر ثانیه، باز هم میبینیم که RX 6800 XT و RX 6800 به نسبت رقبایی همچون RTX 3080 و RTX 3090 از تنظیمات حافظه خوبی استفاده نمیکنند. حداقل بر روی کاغذ، با استفاده از گذرگاه ۲۵۶ بیتی و یک حافظه ۱۶ گیگابیت GDDR6 مبتنی بر استاندارد JEDEC میتوانند ۵۱۲ گیگابایت بر ثانیه پهنای باند حافظه داشته باشند.

اما در مقابل، مهندسی انویدیا قرار گرفته که در گذرگاه حافظه از دو مدل ۳۲۰ و ۳۸۴ بیت استفاده کرده و موفق شده با حافظه ویدئویی ۱۹ تا ۱۹.۵ گیگابایت بر ثانیه GDDR6X یک نوآوری جدید را ثبت کند. این نوآوری میتواند در نهایت پهنای باندی رقابتی معادل ۴۰۹۶ بیت را با حافظه HBM2 شرکت AMD فراهم کند. فشرده سازی حافظه به عنوان یک چاشنی در بهترین حالت خودش میتواند پهنای باند موثر حافظه را با درصد تک رقمی بالایی افزایش دهد.

ویژگی AMD Infinity Cache در معماری RDNA2

AMD با رویکرد صرفه جویی و کاهش هزینه دست به این کار زده و احتمالاً هدفش عدم سرمایه گذاری روی راه حل های مبتنی بر HBM+interposer بوده است. HBM (یا High Bandwith Memory) یک حافظه مکعب مستطیل سه بعدی است که با روش های خاصی روی هم لحیم کاری شدند و فضای کمتری از سطح ویفر (Die) کارت گرافیک را اشغال میکنند. interposer در این حافظه یک لایه اضافی است که از آن به عنوان یک کاتالیزور برای افزایش راه ارتباطی بین پردازنده و حافظه گرافیکی استفاده میشود.

چیزی که در HBM مهم بود، طراحی چند سطحی آن بود که هر سطح HBM آن شامل ۵ تراشه مجزا (۴ تراشه DRAM و یک Die که وظیفه آن کنترا ۴ تراشه بود) میشود و همگی از طریق رابط ویژه ای به اسم Through-Silicon Vias یا TSV به هم متصل میشدند. بحث حافظه HBM گسترده است و ما قبلاً در موردش مفصل صحبت داشتیم. در HBM2 فضای چگالی هر سطح یا توده افزایش پیدا کرده و مقدار آن به ۸ گیگابایت رسیده (یعنی دو برابر نسل قبل) که به طور کلی میتواند ۳۲۰ گیگابایت پهنیا باند حافظه تولید کند.

در واقع اصلی ترین تفاوت حافظه HBM شرکت AMD و GDDR5 شرکت انویدیا نرخ انتقال داده بالاتر HBM در یک توان مصرفی به خصوص است. مثلاً حافظه های GDDR5 به ازای هر وات مصرفی میتوانند حدود ۱۱ گیگابایت بر ثانیه اطلاعات منتقل کنند، در حالی که همین رقم به ازای هر وات در فناوری حافظه HBM معادل ۳۵ گیگابایت بر ثانیه است که تفاوت زیادی دارد. HBM بیت های بیشتری را در فضای کمتری فشرده میکنند و مساحت کمتری دارند. اما هزیه بیشتری هم دارند که احتمالاً AMD نمیخواهد این هزینه گزاف را متحمل شود و معتقد است تولید این فناوری هزینه متعادل GPU را افزایش میدهد.

مشخصات معماری گرافیکی RDNA2

اینجا این سوال مطرح میشود که اگر تیم پردازنده Zen موفق شده از حافظه های نهان سطح بالا در پردازنده های EPYC استفاده کند، پس میتوان همین را به GPU های AMD منتقل کرد. در حال حاضر، حدود ۲۰ درصد از کل فضای سیلیکون Navi 21 به سیستم Infinite Cache جدید AMD اختصاص یافته که در واقع یک حافظه نهان ۱۲۸ مگابایتی سطح سوم (L3 cache 128MB) است که به طور مستقیم با ۴ موتور سایه زنی ۱۰۲۴ بیتی در هر پین در هر چرخه مرتبط است.

در این روش، مقدار Infinite Cache رقم چشمگر ۲ ترابایت بر ثانیه است که میتواند به عنوان یک حافظه نهان جدا از حافظه نهان ۴ مگابایتی سطح دوم (۴ MB L2 caches) توسط موتورهای سایه زنی مورد استفاده قرار بگیرد. پوشش میانی یا پوشش فیزیکی Infinity Cache دقیقاً همان کلاس SRAM حافظه نهان سطح سوم به کار رفته در پردازنده های AMD Zen است. این یعنی چهار برابر تراکم حافظه ۴ مگابایتی سطح دوم بیشتر (۴ MB L2 caches) و پهنای باند کمتر، اما در عین حال چهار برابر بیشتر از GDDR6 و کاهش قابل توجه مصرف انرژی در حافظه ویدئویی.

حالا ممکن است سوالاتی در ذهن شما ایجاد شود که مگر ۱۲۸ مگابایت چه تفاوتی ایجاد میکند و چرا کسی زودتر این کار را انجام نداده است! برای پاسخ به این سوال باید توجه داشته باشیم که حتی اگر حافظه ۱۲۸ مگابایت را به ۲ حافظه ۶۴ مگابایت تقسیم کنیم، هر Infinity Cache تقریباً ۲۰ درصد از فضای سیلیکون Big Navi را اشغال میکند و داده های AMD نشان داده بخش زیادی از بار پردازشی مبهم و سنگین درگیر در Ray Tracing و ROP (یا Raster Operation Unit که وظیفه تست رنگ، اعمال فیلترهای گرافیکی و تصحیح خطوط ناصاف یا همان Anti-Aliasing را به عهده دارد) بیش از آنکه به فشرده سازی پهنای باند نیاز داشته باشند، بر بزرگ بودن پهنای باند مترکز هستند.

شتاب دهنده Ray Tracing در معماری RDNA2 شرکت AMD

پس داشتن ۱۲۸ مگابایت حافظه نهان سریع که با تاخیر بسیار پایینی اجرا میشود (در مقایسه با DRAM) میتواند به بهبود فرآیند پردازشی Ray Tracing و ROP کمک زیادی بکند. اما در مورد اینکه چرا AMD زودتر اینکار را انجام نداده، شاید دلیلش صرفه جویی در مصرف برق و در نتیجه کاهش هزینه های احتمالی GPU باشد.

فناوری DirectX 12 Ultimate و Real-Time Raytracing

در اوایل سال جاری بود که مایکروسافت زیر مجموعه های DirectX 12 Ultimate را نهایی کرد که از نظر بصری قابلیت های بهتری به نسبت DirectX 12 به همراه دارد. در این مدل، مایکروسافت ۴ ویژگی جدید را برای فروشندگان GPU انتخاب کرده و هر تولید کننده ای که بتواند پشتیبانی داینامیک از Ray Tracing با استفاده از DirectX Raytracing یا DXR API، ویژگی Mesh Shaders، ویژگی Sampler Feedback و Variable Rate Shading یا VRS را حاصل کند، میتواند نماد رسمی سازگاری با DirectX 12 Ultimate را دریافت کند.

AMD تقریباً بر روی هر چهار ویژگی کار کرده و کنسول Xbox Series X/S که سال جاری معرفی شد، اولین دستگاه مجهز به DirectX 12 Ultimate است. این بدین معناست که همه کارت های گرافیک مبتنی بر معماری گرافیکی RDNA2 نیز با DirectX 12 Ultimate سازگاری دارند. از طرفی، معماری گرافیکی Turing انویدیا نیز از سال ۲۰۱۸ به بعد همه این شرایط را فراهم کرده بود. البته نحوه اجرای DirectX Raytracing در کارت گرافیک های AMD کمی متفاوت از انویدیا است.

ویژگی Mesh Shaders در معماری RDNA2 شرکت AMD

مثلا؛ معماری گرافیکی RDNA2 از Ray Accelerators استفاده میکند، یک عملگر ثابت سخت افزاری که وظیفه آن محاسبه برخورد اشعه پرتو (Ray) در تقاطع و مثلثات محاسباتی است (۴ جعبه متقاطع در هر کلاک- سیکل ساعت یا یک تابع مثلثاتی در هر سیکل ساعت یا همان کلاک). تقاطع ها ههم ترین و پر تحرک ترین مرحله محاسباتی برخورد هستند که سخت افزاری خاصی را ضمانت میکنند. مثلثات ‌کوچکترین واحد تشکیل دهنده چند ضلعی ها هستند و خود چند ضلعی ها در گرافیک سه بعدی برای ترسیم اشکال هندسی کاربرد دارند.

این جعبه ها کمک میکنند پرتوهای تابشی (Ray) به مثلث های قرار گرفته در مسیر، مرحله به مرحله محدودتر شود و این روند (یعنی کوچکتر شدن مثلث، با برخورد اشعه جدید) آنقدر تکرار میشود تا آخرین جعبه پیدا شود. جعبه آخر هم جعبه تقسیم مثلثات هندسی است که در نتیجه تصاویر مورد نظر با این الگوریتم پردازش و ترسیم میشود. دیگر مراحل خط لوله رهگیری پرتو (یا Ray Tracing Pipeline) به صورت گسترده ای از منابع SIMD که به طور اختصاصی در اختیار GPU است استفاده میکنند.

این موضوع در حالی است که هسته های انویدیا RT پرازش کاملی از پیمایش BVH یا (Bounding Volume Hierarchy) را در جهت رهگیری پرتوها به واسطه سخت افزار ویژه‌ای انجام میدهند. همچنین رویکرد کاهش نویز دو شرکت هم متفاوت است. یعنی همان مرحله مهم رهگیری پرتو که به دنبال حذف نویز ناشی  از پراکندی اشعه پرتو است. انویدیا برای نویز زدایی از یک سیستم هوش مصنوعی مبتنی بر هسته های tensor بهره میبرد، در حالی که AMD از محاسبات سایه زنی (Compute Shaders)‌ برای حذف نویز رهگیری پرتو استفاده میکند.

ویژگی Variable Rate Shading یا VRS – یکی از ویژگی های کلیدی برای تولید تصاویر سه بعدی در معماری گرافیکی RDNA2

این شرکت مدعی است یه روش جدیدی برای کاهش نویز (صدا) در محاسبات رسیده است. AMD همچنین پشتیبانی از Mesh Shaders (خط لوله های پردازشی در DX11 و DX12 را تقویت میکنند) را به هسته معماری گرافیکی خودش اضافه کرده تا به نوعی محاسبات سایه زنی (Compute Shaders)، ویژگی Sampler Feedback و Variable Rate Shading یا VRS را به عنوان یکی از ویژگی های کلیدی برای تولید تصاویر سه بعدی تقویت کند تا در نهایت در منابع GPU صرفه جویی شود.

معماری گرافیکی RDNA2 از هر دو VRS سطح اول و سطح دوم همراه با رزولوشن داینامیک پشتیبانی میکند و این امکان را فراهم کرده که کنسول های نسل بعدی توانایی پردازش تصاویر ۴K UHD را داشته باشند.

دسترسی به حافظه هوشمند و ذخیره مستقیم 

پردازنده هر سیستمی میتواند حداکثر ۲۵۶ مگابایت حافظه ویدئویی را یکجا آدرسی دهی کند و این از گذشته تا به امروز وجود دارد. کارت های گرافیک جدید با حافظه ویدئویی بیشتری عرضه میشود و در اغلب مواردی که پردازنده مرکزی (CPU) به حافظه ویدئویی (VRAM) بیشتری نیاز دارد، از یک مکانیزم پنجره ای برای انتقال ۲۵۶ مگابایت حافظه ویدئویی برای انجام پردازش های مربوط به پردازنده (CPU) استفاده میشود.

دسترسی به حافظه هوشمند و ذخیره مستقیم

در مقایسه با حافظه رم سیستم، کارت های ویدئویی از حافظه بیشتری استفاده میکنند. AMD در مهندسی جدید خودش به واسطه گذرگاه PCI Express از ویژگی جدیدی به نام Base Address Register یا BAR بهره گرفته که وظیفه آن تخصیص بخشی از حافظه ویدئویی به پردازنده است. این روش در معماری گرافیکی RDNA2 و پردازنده های AMD Ryzen 5000 فعال شده و به پردازنده امکان دسترسی کامل به بافر حافظه ویدئویی (VRAM) را میدهد.

البته باید توجه کنیم که این ویژگی به صورت خود به خود باعث بهبود عملکرد در همه بازی ها نمیشود، بلکه پهنای باند گذرگاه PCI Express با این روش به گونه ای تنظیم میشود که گلوگاه پردازنده حذف و در نتیجه کارایی افزایش یابد. بدین ترتیب، دو شرکت انویدیا و AMD تلاش میکنند با کمک کارگروه PCI-SIG و تدوین استانداردهای جدید، در کنار استفاده از ویژگی Base Address Register مشکلات فوق را کاهش دهند تا بهبود عملکرد نهایی حاصل شود.

AMD از Base Address Register در محصولات خودش با نام حافظه دسترسی هوشمند “Smart Access Memory” یا SAM یاد میکند و از این ویژگی در معماری پردازنده های AMD Ryzen 5000 و چیپست مادربرد AMD 500 پشتیبانی میکند. بنابراین برای بخش دوم، یعنی مادربرد با یک بروز رسانی در فریم ویر چیپست های فوق این ویژگی فعال میشود. اما در پردازنده و خصوصاً چیست های جدید این مورد به صورت پیش فرض استفاده شده است.

فناوری جدیدی به اسم DirectStorage API

به کمک حافظه دسترسی هوشمند (SAM) پردازنده میتواند به طور کامل از بافر موجود در بلوک های حافظه ویدئویی (VRAM) استفاده کند. AMD مدعی است با کمک این روش در موتورهای بازی خاصی که برای دسترسی به حافظه ویدئویی روی دسترسی به پردازنده تکیه میکنند، تا ۶ درصد بهبود عملکرد دارند. علاوه بر این‌ها، AMD اعلام کرده از فناوری جدیدی به اسم DirectStorage API استفاده میکند که میتواند با اتصال مستقیم به حافظه های NVMe SSD در کاهش سرعت بارگذاری داده های بازی تفاوت چشمگیری ایجاد کند.

از آنجایی که GPU عملکرد مناسبی در بارگذاری صحنه های سه بعدی در زمان بارگذاری ندارد، بنابراین در نرخ فریم ریت چیزی حس نمیکنید، اما موجب کاهش زمان بارگذاری داده ها، خصوصاً در بازی های سنگین میشود.

معماری گرافیکی RDNA2: نمایشگر و رسانه

AMD به طور قابل توجهی ویژگی های مربوط به نمایشگرها را بروز کرده و حالا از یک موتور چند رسانه ای قدرتمند در معماری گرافیکی RDNA2 استفاده میکند. به طور مثال؛ همه کارت های گرافیک سری Radeon RX 6800 دارای دو کانکتور DisplayPort 1.4، یک پورت HDMI 2.1، پورت USB-C، پورت DisplayPort و نسل دوم  USB 3.1 هستند. پورت HDMI 2.1 به همراه کدک جدید و پشتیبانی از رزولوشن ۸K با نرخ نوسازی ۱۲۰ هرتزی و دو فناوری FreeSync و Variable Refresh Rate از ویژگی های بارز و عالی معماری گرافیکی RDNA2  محسوب میشود.

معماری گرافیکی RDNA2 نمایشگر و رسانه

در قسمت چند رسانه ای، رمزنگاری داده های مربوط به رزولوشن ۸K به عهده کدک AV1 و رمزگشایی آنها نیز به عهده کدک HEVC که در کنار معرفی کدک H.264 میتوانیم شاهد نسل جدیدی از کیفیت رزولوشن در فیلم های جدید روز دنیا، با کیفیت بالا و حجم پایین باشیم.

معماری گرافیکی RDNA2: حالت Radeon Boost و حالت Rage Mode

Radeon Boost فناوری جدید AMD در زمینه رزولوشن است. به طور خلاصه؛ یک رزولوشن متغییر وابسته به حرکات و ورودی ها است که به صورت داینامیک موجب کاهش رزولوشن تصویر در زمان رندر صفحه یا صحنه بازی میشود تا نرخ فریم ریت بهبود یابد. تمرکز Radeon Boost در عناوین اکشن و شوتر بیش از آنکه روی جزئیات باشد، روی حرکات شما است تا در نهایت تجربه بهتری از بازی کسب کنید.

حالت Radeon Boost و حالت Rage Mode

فناوری Rage Mode نیز ویژگی جدیدی برای افزایش اتوماتیک اورکلاک در بازی است. به کمک Rage Mode میتوانید بدون دانش سخت افزاری، تنها با یک کلیک، کلاک پردازنده را تا ۱۰۰ مگاهرتز بیشتر از رقم اسمی افزایش دهید.

بررسی کامل کارت گرافیک AMD Radeon RX 6800

شاهکار جدید AMD یعنی Radeon RX 6800 از نظر طراحی کاملاً از فلز و آلیاژ ساخته شده و از نظر مهندسی بهترین بُرد مرجع ساخته شده AMD تا به امروز است. از نظر زیبایی شناسی و جذابیت بصری هم در رده شاهکاری مثل NVIDIA Founders Edition قرار میگیرد. اندازه کارت گرافیک ۲۷ در ۱۲ سانتیمتر است و دارای دو کانکتور استاندارد DisplayPort 1.4، یک عدد HDMI 2.1 و یک USB-C است و همانطور که در صفحات قبلی گفتیم، RDNA2 به لطف DSC میتواند رزولوشن ۸k را به واسطه کانکتورهای فوق با سرعت ۱۲۰ هرتز پردازش کند.

ورودی برق Radeon RX 6800 هم طراحی عجیب و غریبی ندارد و به صورت پیش فرض از دو PCIe هشت پین استفاده شده است. AMD Navi 21 برای پورت USB-C به کنترلر خارجی USB 3.2 متکی است که با کد رمز CYPD5137-40LQXI توسط شرکت Cypress Semiconductor قابل مشاهده است. این کنترلر میتواند برای نسل دوم USB 3.2 و DisplayPort پهنای باند ۱۰ گیگابیتی با نهایتاً ۲۷ وات مصرف برق فراهم کند.

برخلاف مدل های گذشته باید اشاره کنیم که AMD Radeon RX 6000 از حالت multi-GPU پشتیبانی نمیکند. برای خنک سازی کارت نیز از یک خنک کننده پیش فرض با لوله های مسی برای انتقال حرارت به خارج از کارت گرافیک استفاده شده که به صورت مستقیم به سطح مدار VRAM متصل است. لوله های مسی نصب شده روی بُرد گرافیکی با کمک هیت سینک های آلومینیومی و سه عدد فن ۹۰ میلیمتری که پشت کارت نصب شده، هوای گرم ایجاد شده را به خارج از کارت گرافیک منتقل میکنند. همچین لازم به اشاره است که AMD Radeon RX 6800 از ویژگی idle در فن پشتیبانی میکند.

کارت گرافیک AMD Radeon RX 6800

GPU VRM این کارت ۱۲ فاز است که توسط کنترلر بسیار گران قیمت XDPE132G5D مدیریت میشود. برای ولتاژ GPU از پیکربندی ۱۲ فاز استفاده شده و جالب است اگر بدانید مدار VRAM این کارت، همان چیزی است که قبلاً روی RTX 6800 XT دیده بودیم. با دقت در مدار VRAM متوجه میشویم که AMD از قطعات ساخته شده توسط Alpha & Omega استفاده کرده و تفاوت آن به سری XT انویدیا، استفاده از تراشه هیا اصلاح شده DrMOS است.

ولتاژ حافظه که توسط تراشه اصلاح شده IR35217 مدیریت میشود، دارای ۳ فاز است که با حافظه های GDDR6 سامسونگ در ارتباط است. حافظه هایی که با کد رمز K4ZAF325BM-HC16 روی برد نصب شدند و میتوانند ۱۶ گیگابیت بر ثانیه پهنای باند موثر را در اختیار داده های گرافیکی قرار بدهند. سیلیکون Navi 10 که بر پایه معماری گرافیکی RDNA2 میباشد، توسط شرکت TSMC با فناوری ۷ نانومتری در فضایی به مساحت ۵۱۹.۸ میلیمتر ساخته شده و دارای ۲۶.۸ بیلیون ترانزیستور است.

سیستم تست کارت گرافیک AMD Radeon RX 6800

سیستم تست – VGA Rev. 2020.2
پردازنده Intel Core i9-9900K @ 5.0 GHz
(Coffee Lake, 16 MB Cache)
مادربرد EVGA Z390 DARK
حافظه رم Thermaltake TOUGHRAM, 16 GB DDR4
@ ۴۰۰۰ MHz 19-23-23-42
خنک کننده Corsair iCue H100i RGB Pro XT
۲۴۰ mm AIO
حافظه فیزیکی Crucial MX500 2 TB SSD
منبع تغذیه Seasonic Prime Ultra Titanium 850 W
کیس darkFlash DLX22
سیستم عامل Windows 10 Professional 64-bit
Version 2004 (May 2020 Update)
درایورها AMD: Radeon 20.8.3 WHQL
RX 6800 & 6800 XT: 20.45.01.12-11.6 Press Driver
NVIDIA: 452.06 WHQL
GeForce RTX 3080 & 3090: 456.55 WHQL
GeForce RTX 3070: 456.96 Press Driver

همه بازی ها با شرایط زیر تست شدند:

بنچمارک کارت گرافیک AMD Radeon RX 6800

نام بازی تست شده
(تست فریم بر ثانیه)
رزولوشن ۱۹۲۰x1080 رزولوشن ۲۵۶۰x1440رزولوشن ۳۸۴۰x2160ویژگی فعال
Anno 1800۷۰ فریم۶۹.۳ فریم۴۷.۶ فریمDirectX 12
Assassin's Creed Odyssey۱۰۰ فریم۸۶ فریم۴۹.۳ فریمDirectX 11 با موتور AnvilNext 2.0
Battlefield V
۱۹۴.۳ فریم۱۷۳.۸ فریم۱۰۸.۲ فریمDirectX 11 با موتور UE 4
Borderlands 3
۹۶.۷ فریم۹۴.۹ فریم۵۱.۸ فریمDirectX 11 با موتور Frostbite
Civilization VI
۲۱۱ فریم۱۷۶.۸ فریم۱۲۱.۱ فریمDirectX 12 با موتور Civilization
Control
۱۰۷.۶ فریم۷۲.۳ فریم۳۶.۲ فریمDirectX 12 با موتور Northlight
Death Stranding
۱۵۲.۳ فریم۱۳۰.۵ فریم۸۳.۳ فریمDirectX 12 با موتور Decima Engine
Detroit Become Human
۱۴.۱ فریم۱۱۵.۶ فریم۷۴.۵ فریمVulkan با موتور Quantic Dream
Devil May Cry 5
۲۷۲.۵ فریم۱۸۰.۷ فریم۹۱ فریمDirectX 11 با موتور RE Engine
Divinity Original Sin II
۱۵۰.۲ فریم۱۵۰.۶ فریم۱۰۴ فریمDirectX 11 با موتور Divinity Engine
DOOM Eternal
۲۶۷.۶ فریم۲۱۰.۳ فریم۱۲۴ فریمVulkan با موتور id Tech 7
F1 2019
۲۷۳.۳ فریم۲۰۸.۶ فریم۱۲۳.۴ فریمDirectX 12 با موتور EGO 3.0
Far Cry 5
۱۳۰.۳ فریم۱۳۰.۶ فریم۹۶ فریمDirectX 11 با موتور Dunia
Gears 5
۱۴۷.۳ فریم۱۱۱ فریم۶۳ فریمDirectX 12 با موتور UE 4
Hitman 2
۱۴۰.۳ فریم۱۱۱.۶ فریم۷۰.۴ فریمDirectX 12 با موتور IO Engine
Metro Exodus
۱۶۳.۶ فریم۱۲۵.۹ فریم۷۴.۸ فریمDirectX 12 با موتور ۴A Engine
Project Cars 3
۸۴ فریم۸۱.۵ فریم۶۴.۹ فریمDirectX 11 با موتور Madness Engine
Red Dead Redemption 2
۹۲.۸ فریم۷۹.۴ فریم۵۴ فریمVulkan با موتور راکستار انجین
Sekiro: Shadows Die Twice
۱۷۰.۹ فریم۱۵۵.۳ فریم۹۳.۶ فریمDirectX 11 با موتور Souls Engine
Shadow of the Tomb Raider
۲۱۳.۸ فریم۱۴۹ فریم۷۸.۲ فریمDirectX 12 با موتور Foundation
Star Wars: Jedi Fallen Order
۱۵۳ فریم۱۱۳.۸ فریم۵۶.۴ فریمDirectX 11 با موتور UE 4
Strange Brigade
۲۸۶.۳ فریم۲۰۹.۶ فریم۱۲۲ فریمDirectX 12 با موتور Asura
The Witcher 3: Wild Hunt
۱۷۸.۵ فریم۱۳۸.۷ فریم۸۳.۵ فریمDirectX 11 با موتور REDengine 3

همانطور که در نتایج مشاهده میکنید، میانگین فریم ریت قابل نمایش کارت گرافیک AMD Radeon RX 6800 روی رزولوشن ۱۹۲۰×۱۰۸۰ Full HD حدود ۱۶۵ فریم بر ثانیه است. این رقم روی ۲۵۶۰×۱۴۴۰ WQHD حدود ۱۳۳ فریم و روی رزولوشن ۳۸۴۰×۲۱۶۰ یا همان ۴K Ultra HD معادل ۸۱ فریم بر ثانیه است.

مصرف برق کارت گرافیک AMD Radeon RX 6800

اگر از بازی استفاده نکنید، مصرف برق معماری گرافیکی RDNA2 بسیار چشمگیر است. در حالت بیکاری، جریان برق کارت گرافیک تقریباً خاموش میشود و عملاً مصرفی نخواهید داشت. در نتیجه مصرف برق شما کاهش قابل توجهی پیدا میکند. در حالت استفاده از چند مانیتور همزمان نیز، با بهینه سازی های صورت گرفته شاهد بهینه شدن مکصرف برق هستیم که در این حالت نیز معماری گرافیکی RDNA2 عملکرد بهتری نسبت به معماری های گرافیکی انویدیا ارائه میکند.

در زمان پخش ویدئو یا موزیک به نظر میرسد مصرف برق کمی بیشتر از حد معمول است و احتمالاً با آخرین درایورهای گرافیکی این موضوع بر طرف شود. اما در زمان اجرای بازی مصرف برق بالاست! خیلی زیاد! Radeon RX 6800 در زمان اجرای بازی ۲۲۳ وات مصرف میکند! یعنی مثل کارت گرافیک RX 5700 XT، اما با عملکرد بالاتر! اما در مقایسه با کارت گرافیک RTX 3070 حدود ۱۰ وات کمتر است. در زمان اجرای نرم افزار Furmark هم حداکثر مصرف برف ۲۵۰ وات است که رقم مناسبی است.

بنابراین، اگر به قصد انجام بازی های جدید یکی از مدل های Radeon RX 6800 را میخرید، به منبع تغذیه ای معادل ۶۰۰ وات نیاز پیدا میکنید.

درجه حرارت کارت گرافیک Radeon RX 6800 در جدول زیر مشخص است:

مقایسه حرارت و صدا
در حالت بیکاری (Idle) در حالت بازی
GPU صدا (Noise) GPU Hotspot نویز دور بر دقیقه (RPM)
AMD RX 6800 ۴۸°C Fan Stop ۷۰°C ۸۳°C ۳۴ dBA ۱۶۱۳ RPM
AMD RX 6800 XT ۴۹°C Fan Stop ۷۷°C ۹۸°C ۳۱ dBA ۱۳۰۵ RPM

عملکرد کارت گرافیک AMD Radeon RX 6800 در اورکلاک

در اورکلاک نیز عملکرد مطلوبی دارد. هر چند به اورکلاک نیاز ندارد، اما اگر لازم شد میتوانید استفاده کنید. نتیجه تست اورکلاک به صورت زیر است:

مقایسه حداکثر عملکرد کارت گرافیک در اورکلاک
Avg. GPU Clock Max. Memory Clock عملکرد
AMD RX 6800 ۲۴۷۲ MHz ۲۱۴۰ MHz ۱۹۷.۲ FPS
AMD RX 6800 XT ۲۳۲۲ MHz ۲۱۴۰ MHz ۲۱۹.۸ FPS
AMD RX 6800 XT @ Max Power Limit ۲۵۷۲ MHz ۲۱۴۰ MHz ۲۳۵.۵ FPS

ارزش کارت گرافیک AMD Radeon RX 6800 چه قدر است؟ بخریم؟

AMD به نقطه غیر قابل تصوری رسیده، آنها هم اکنون با انویدیا برابری میکنند. بله درست خواندید، برابری. تا همین چند وقت پیش مردم فکر میکردند انویدیا به قدری جلو افتاده که دیگر غیر قابل دست یابی است، اما صبر و شکیبایی AMD به دلیل نبود و حالا با عرضه Radeon RX 6800 متوجه شدیم عملاً این شرکت موفق شده به برابری با کارت گرافیک های رده بالای انویدیا برسد. AMD تمام این موفقیت را مدیون معماری گرافیکی RDNA2 است که توانسته پیشرفت های چشمگیری در همه عرضه ها ایجاد کند.

Radeon RX 6800 موفق شده دو کارت گرافیک RTX 2080 Ti و RTX 3070 را با ۸-۹ درصد اختلاف عملکرد شکست دهد. درمقایسه با RX 6800 XT حدود ۱۵ درصد و در مقایسه با RTX 3080 حدود ۲۱ درصد سریعتر، اما گران تر است. خیلی ها قبل از عرضه این کارت میگفتند، اگر فقط AMD بتواند RTX 2080 Ti را بگیرد، این یک پیروزی بزرگ برای AMD خواهد بود. خوب، AMD فقط با مدل “Pro” نه مدل “XT” این کار را کرد و انویدیا را گرفت که بسیار خوب است.

در جبهه انویدیا، سریعترین کارت گرافیک این شرکت یعنی RTX 3090، حدود ۳۳ درصد سریعتر از کارت RX 6800 و تقریباً سه برابر آن گرانتر است! رقیب این کارت، AMD RX 6900 XT است که به زودی جزئیاتش منتشر میشود و ما نیز در Guard3d تلاش میکنیم جزئیات آن را به اطلاع شما برسانیم.

PCB کارت گرافیک AMD Radeon RX 6800

عملکرد Radeon RX 6800 در صفحه قبل نشان میدهد که این کارت گرافیک گزینه‌ای عالی برای اجرای بازی های مختلف در رزولوشن ۱۴۴۰ با سرعت ۶۰ فریم بر ثانیه است. حتی میتواند دروازه ای باشد برای اجرای بازی ۴K که البته برای اجرای بازی در این رزولوشن با آخرین تنظیمات گرافیکی در برخی عناوین به مشکل میخورید، اما اگر برخی تنظیمات گرافیکی را کمی کاهش بدهید، آن وقت میتوانید با همین کارت، بسیاری از عناوین روز دنیا را در رزولوشن ۴k با سرعت ۶۰ فریم اجرا کنید. چی بهتر از این؟

اما با روشن کردن رهگیری پرتو (Ray tracing) همه چیز عوض میشود. مثل کارت های انویدیا، اینجا هم با اجرای بازی با DirectX Raytracing عملکرد سنگینی را شاهد خواهیم بود و طبق بررسی های انجام شده، افت عملکرد در کارت های انویدیا بیشتر از کارت های AMD است که البته با معماری جدید Ampere بهتر میشود. به خاطر داشته باشید این اولین نسل AMD Ray tracing است که به صورت سخت افزاری درون معماری گرافیکی RDNA2 طراح ریزی شده و به همین جهت عملکرد آن قابل احترام است.

اما انتظار من از کارت های سری RT انویدیا عملکردی مشابه کارت های مبتنی بر معماری گرافیکی پاسکال (Pascal) انویدیا است. جایی که عملکرد Ray tracing مشایه سایه پردازی بود. با این حال؛ RX 6800 عملکرد بهتری دارد و از این جهت، چیزی که مشاهده کردیم مشابه عملکرد کارت گرافیک RTX 2080 بود که البته با توجه به عنوان مورد تست نتایج و اختلاف بیشتری هم مشاهده میشد.

اندازه کارت گرافیک AMD Radeon RX 6800

اما AMD در اینحا یک مزیت دیگر هم دارد و آن هم این است که از معماری گرافیکی RDNA2 در کنسول های نسل جدید PS5 و Xbox Series X و S استفاده کرده که Ray tracing یکی از ویژگی های مهم آنها محسوب میشود. بدین معنا که توسعه دهندگان بازی باید بازی های خودشان را با قابلیت Ray tracing معماری RDNA2 بهینه کنند. در مقابل نیز، عملکرد و رفتار انویدیا در Ray tracing مبهم است و آنها باید تلاش کنند خودشان را در این فناوری اثبات کنند.

AMD با سیلیکون های Navi 2 مولفه جدیدی را به دنیای بازی معرفی کرد، حافظه نهان L3 که بخشی از سیلیکون Navi 21 است. چرا جدید؟ چون به طور سنتی به حای حافظه نهان سطح سوم از تراشه های سایه زنی در این قسمت استفاده میشود و همواره در طول سالیان گذشته، برای بهبود عملکرد گرافیکی در پردازش های سه بعدی، تعداد پردازنده های سه بعدی موجود در معماری های گرافیکی بیشتر از قبل میشد.

این موضوع خودش یک تفاوت عمده محسوب میشود و گرما و مصرف برق بالا در زمان اجرای بازی هم یک موضوع دیگر است که البته در بالا کمی در موردش توضیح دادیم. بخشی از مصرف برق بالای Radeon RX 6800 در زمان اجرای بازی به خاطر استفاده از حافظه نهان سطح سوم است که البته اگر با کمی تغییرات و یا محدود کردن مصرف بار پردازشی همراه شود، میتواند آ« را به ایده عالی‌ای تبدیل کند. نتیجه تست بالا نشان میدهد استفاده از از حافظه نهان سطح سوم  به این شکل در معماری RDNA2 نتایج متفاوتی در رزولوشن و بازی های مختلف دارد.

کولر کارت گرافیک AMD Radeon RX 6800

طی سال های گذشته، همیشه از سیستم خنک کننده ضعیف AMD انتقاد کردم. انگار AMD انتقادات ما رو شنیده و خنک کننده های سری Radeon RX 6800 بسیار بهتر از قبل شدند. در حالی که مدل XT از کولر سه شکافه استفاده میکند، در مدل های دیگر از کولر دو شکافه استفاده شده است. البته برای Radeon RX 6800 بدین معنا است که فضای کمتری برای نصب هیت سینک ها وجود دارد، اما هنوزم خورجی گرما به خوبی در این کارت گرافیک کنترل میشود.

۷۰ درجه سانتیگراد، کمترین درجه حرارت و کانون گرما در دمای ۸۳ درجه سانتیگراد قرار دارد. البته AMD توضیح داده که نقطه کانونی حرارت کارت گرافیک، طوری طراحی شده تا در دمای ۱۱۰ درجه سانتیگراد هم بدون مشکل به فعالیت ادامه دهد که با رقم ۸۳ درجه سانتیگراد، حتی به مرز آن هم نزدیک نیست. البته در مدل های سفارشی دیگر برندهای کارت گرافیک، میتوانیم انتظار کاهش حرارت کمتری را به نسبت کارت گرافیک مرجع داشته باشیم.

این موضوع به خودی خودش پیشرفت بزرگی به نسبت سری Radeon RX 5700 است که در برخی مدل هایش با مشکل درجه حرارت بالا مواجه بودیم. در مورد سر و صدای کارت هم با وضعیت بسیار بهتری به نسبت مدل های گذشته رو به رو هستیم و به طور کلی RX 6800 XT یکی از ساکت ترین کارت گرافیک هایی است که میتوانید در بازار بخرید. در فن هم کمی توضیح دادیم، اما بهتر است بدانید که همانند خط تولید کارت گرافیک های سری GeForce 30 انویدیا، توقف فن در حالت بیکاری، یکی از ویژگی های کلیدی سری Radeon RX 6000 محسوب میشود.

هیت سینک کارت گرافیک AMD Radeon RX 6800

این بدین معناست که استفاده از این کارت گرافیک در هر حالتی غیر از بازی، موجب میشود فن های آن خاموش شوند که در نتیجه موجب کاهش مصرف برق میشود. یعنی سنگ بنای تمام پیشرفت های موجود در Radeon RX 6800، بهره وری انرژی است. بهره وری انرژی را مهندسین انویدیا با GeForce GTX 480 آموختند و مهندسین AMD تازه یاد گرفتند. طراحی معماری گرافیکی RDNA2 نشان میدهد هدف اصلی اول بهره وری انرژی و دوم مواد جانبی بوده که انصافاً در این اهداف موفق هم بودند.

آنها بهره وری انرژی را نسبت به RDNA (نسل اول این معماری) دو برابر کردند که باعث میشود بسیار کارآمدتر و بهتر از معماری Ampere انویدیا باشد. مثلاً میانگین توان مصرفی در بازی Metro Last Light حدود ۲۲۳ وات بود که ترکیبی از سکانس های سبک و التبه طاقت فرسا بود. به همین دلیل این بازی برای اندازه بنچمارک مهم است و همیشه در لیست بنچمارک های قرار میگیرد. Metro Last Light میتواند واکنش سریع GPU به تغییرات در بار پردازشی برای صرفه جویی در مصرف برق را برجسته کند.

با این چشم انداز، این مقدار برای RX 5700 XT نیز یکسان است و البته در کارت های گرافیکی دیگری همچون Vega 56، کارت گرافیک GTX 1080 Ti، کارت RX 590 و حتی RTX 2080 با عملکردی بالاتر مشاهده میشود. در مورد بقیه موارد هم کمابیش در بخش بررسی معماری RDNA2 صحبت کردیم.

کانکتورهای کارت گرافیک AMD Radeon RX 6800

GeForce RTX 3080 به عنوان رقیب جدی این کارت از ۱۰ گیگابایت حافظه ویدئویی استفاده میکند که برای انی روزها و حتی چند سال بعد هم مناسب است. بنابراین اگر قصد دارید سیستم جدیدی جمع کنید، با تفکر چند سال پیش این کار را نکنید، چون اشتباه است. خصوصاً در مورد انتخاب مقدار حافظه ویدئویی کارت های گرافیک نسل جدید. مثلاً اگر به تازگی GTX 1060 را خریداری کردید، باید بدانید که اصلاً برای اجرای ۴K مناسب نیست. یعنی فرق نمیکند ۳ گیگابایت حافظه داشته باشد یا ۶ گیگابایت.

توسعه دهندگان بازی قطعاً از تمام ظرفیت حافظه کارت گرافیک روی کنسول های نسل جدید استفاده میکنند و این بدین معناست که حداقل حافظه ویدئویی در نسل جدید ۸ گیگابایت خواهد بود نه کمتر. البته باید در نظر بگیریم که بخشی از این ۸ گیگابایت بر روی کنسول های بازی صرف مدیریت سیستم عامل، بازی و داده های دیگر میشود. اما قطعاً از همه ظرفیت آن استفاده میشود. بنابراین پیشنهاد ما خرید کارت های گرافیک کم هزینه تری مثل RX 6700 است که از ۸ گیگابایت حافظه ویدئویی استفاده میکنند.

لازم به ذکر است کارت های AMD به نسبت کارت های انویدیا ارزان‌تر هستند و از دو برابر حافظه ویدئویی بیشتر با ویژگی های بهتر استفاده میکنند. پس هیچ دلیلی برای شکایت یا غر زدن وجود ندارد و اگر پولتان زیادی کرده کارت گرافیک انویدیا بخرید! سری RX 6000 از دو ویژگی جدید Rage Mode و Radeon Boost هم استفاده میکند که در صفحه قبل توضیح دادیم. با Rage Mode میتوانید کلاک حافظه را بدون دانش اورکلاکینگ و تنها با یک کلیک افزایش دهید.

ویژگی Rage Mode کارت گرافیک AMD Radeon RX 6800

اما متاسفانه، این ویژگی فقط روی RX 6800 XT و RX 6900 XT که به زودی عرضه میشود وجود دارد. اما با نداشتن این دو ویژگی چیز زیادی را از دست نمدهید. پس جای نگرانی نیست. Radeon RX 6800 با قیمت ۵۸۰ دلار کمی گران به نظر میرسد و از طرفی این کارت رقیب GeForce RTX 3070 میباشد که ۵۰۰ دلار است، یعنی ۸۰ دلار بیشتر و در ایران همین فاصله ۸۰ دلاری تفاوت عجیب و غریبی رقم میزند! این را هم در نظر بگیریم که GeForce RTX 3070 کندتر از Radeon RX 6800 است.

البته این کندتر بودن را میتواند با عملکرد بهتر در RT و البته خنک کننده بهتر جبران کند. در این سمت ماجرا، با خرید Radeon RX 6800 میتوانید از ۱۶ گیگابایت حافظه ویدئویی بهره مند شوید که خودش نعمتی است بی پایان برای عاشقان گیم که قطعاً موجب هزینه بالای خرید این کارت میشود. البته شاید بتوانیم یک نسخه ۸ گیگابایتی از Radeon RX 6800 را متصور باشیم. حداقل در خبرهای مختلفی که از Radeon RX 6800 منتشر میشود اینگونه است.

کارت گرافیک AMD از طراحی خنک کننده و PCB پیچیده تری به نسبت رقبایش استفاده میکند و هنوز هم مطمئن نیستم که میتواند خریداران و افرادی که این کارت گرافیک را برای اجرای صحیح Ray tracing و Rasterization خریدرای کردند قانع کند یا خیر؟! تفاوت عملکرد این کارت در عناوین مختلف بسیار متفاوت است که احتمالاً به دلیل موتور گرافیکی عناوین مختلف است که در جدول فریم ریت بازی ها به آنها اشاره کردیم.

در حالی که قیمت کارت گرافیک AMD Radeon RX 6800 کمی بالا به نظر میرسد، اما احساس میکنم به سرعت به فروش برسد، چونکه با توجه به ویژگی هایی که دارد میتواند بهترین رقیب و البته جایگزین مناسب برای خرید کارت گرافیک قدرتمند گیمینگ، به جای کارت های انویدیا باشد. چیزی که تا همین چند هفته پیش هم کسی انتظارش را نداشت.

خروج از نسخه موبایل